پرداخت دیه از بیت المال در قانون جدید طبق ماده 448 قانون جمهوری اسلامی، یکی از انواع مجازات های مالی میباشد که میزان دیه هر ساله بنا بر پیشنهاد مقام رهبری به تصویب رئیس قوه قضاییه میرسد؛ اصولاً پرداخت دیه به عهده ی فرد ضارب است، لیکن در برخی از مواردی که جانی پیدا نمیشود، یا دارای چنان شرایط جسمی یا روانی است که نمیتوان او را مسئول پرداخت دیه شناخت، دیه از بیتالمال پرداخت میشود حال احتمالا سوالی برایتان به وجود آید که موارد مشمول پرداخت دیه از صندوق بیت المال چیست؟ در ادامه بطور کامل به معرفی این موارد خواهیم پرداخت، باما همراه باشید.
موارد پرداخت دیه از بیت المال
موارد متعددی مشمول پرداخت دیه از بیت المال میشود آیا انهارا میدانید؟؛ از عدم شناسایی ضارب تا تصمیم اشتباه قاضی و چندین موارد که بصورت کامل شرح داده ایم و بررسی شده است از جمله مهمترین موارد پرداخت دیه که به موجب قانون مجازات اسلامی دیه مجنی علیه در مورد آن باید از بیت المال پرداخت شود از قرار زیر است:
پرداخت دیه از بیت المال در صورت اشتباه قاضی
پرداخت دیه از بیت المال درصورت اشتباه قاضی زمانی ممکن است که؛ هرگاه در اثر خطاي قاضي در حكم، شخص بيگناهي محکوم به مرگ شده و به ناحق به قتل رسد مسئولیت پرداخت ديه قتل يا جراحت با بيت المال است، خطاي قاضي به این علت است كه یحتمل قاضي شرايط قضاوت را ندارد و يا خلاف كتاب و سنت حكم كرده است،
در روایت معتبر ابی مریم از امام باقر(ع) فرموده است که: «حضرت علی(ع) چنین حکم کردند که مسئولیت قتل یا جراحاتی که ناشی از خطای قاضی باشد، بر عهدة بیت المال است.» (کلینی، 1367، 7: 354)
پرداخت دیه از بیت المال در صورت عدم شناسایی ضارب
پرداخت دیه از بیت المال در صورت عدم شناسایی ضارب در صورتی است که؛ عبور عابر پیاده ممنوع باشد و اگر عابر عبور کند، و رانندهای که با سرعت مجاز و مطمئنه در حرکت باشد و وسیله نقلیه او نقص فنی نداشته باشد؛ راننده مسئولیتی در مورد دیه نخواهد داشت. اما در خصوص اینکه جسد شخصی در خیابان پیدا شود و برای قاضی دلیلی بر وقوع قتل او از سوی شخصی یا اشخاصی نباشد، دادگاه باید دیه او را از بیتالمال بدهد.
مثال های دیگری که در صورت عدم شناسایی ضارب میباست دیه از بیت المال پرداخت گردد:
-
در مواردي كه هیچ یک از مدعي (شاکی) و مدعی علیه (متهم) بينه(دلیل معتبر) ندارند و مدعي هم حاضر به قسم ياد كردن نيست و قسم را متوجه مدعی علیه كرده است، با قسم خوردن مدعی علیه ، دعوي پايان ميپذيرد و در اين صورت ديه مقتول بايد از بيتالمال پرداخت شود .
-
هرگاه شخص یا اشخاصی در اثر ازدحام کشته شوند و یا جسد مقتولی در خیابان و اماکن عمومی پیدا شود و نتوان این قتل را به کسی منتسب کرد، دیه از بیتالمال پرداخت میشود.
- ديه افرادي كه در اثر آشوب و اغتشاش مصدوم يا کشته شده اند.
- ديه مقتولي كه براثر سقوط غیرارادی شخصي ديگر کشتهشده است .
قسامه
پرداخت دیه توسط بیت المال در قسامه در مواردي ممکن است كه لوث(وجود قرائن و دلایلی که برای اثبات وقوع جرم کافی نباشد) عليه شخصي محقق شده باشد، ولي اولیاء دم حاضر به قسامه نشوند، درصورتی که متهم و اقرباي او قسامه را اجرا كنند، قصاص از متهم ساقط شده و بيتالمال، ديه مقتول را خواهد پرداخت بطور مثال:
جنازهای در محلی یافت میشود و شخصی بالباس خونین در بالای سر جنازه ایستاده است؛ در این حالت هیچ دلیل معتبری مبنی بر قاتل بودن آن شخص وجود ندارد، اما مجموع اوضاع و احوال سبب مظنون شدن قاضی به وی میشود. چنین شرایطی لوث نام دارد؛ در چنین حالتی شاکی میتواند با اجرای قسامه و بدون نیاز به سایر دلایل مجرمیت متهم را اثبات و مطالبه ی قصاص و دیه نماید.
عاقله
پرداخت دیه در صورت عاقله مطابق ماده 470 قانون مجازات اسلامی اگر مرتکب جرم دارای عاقله نباشد و عاقله وی توانایی مالی برای پرداخت دیه را نداشته باشند؛ دیه توسط بیت المال پرداخت میشود.
پرداخت دیه از بیت المال در صورت مجهول الهویه بودن
درصورتیکه شخصی فوت کند و صدمه غیر عمد باشد اگر شخص مصدوم مجهول الهویه باشد و اولیای دم شناسایی نشود، دادستان به نمایندگی از اولیای دم تقاضای تعقیب میکند و دادسرا رسیدگی میکند و دادگاه هم حکم صادر میکند و پرونده برای اجرا ارسال میگردد، وقتی محکوم علیه دیه را پرداخت کرد دیه به حساب بیت المال (که یک حساب سپرده مخصوص است) واریز میشود؛ احتمالا درمورد وصول دیه نیاز به مشاوره بهترین وکیل خانواده تهران دارید تا ابهامات ایجاد شده برایتان را رفع کند، زیرا تا زمان شناسایی اولیاء دم در این حساب می ماند و بعد از شناسایی اولیاء دم و ارائه گواهی انحصار وراثت دیه به آنها پرداخت میشود.
اگر سوالات و ابهاماتی درمورد اولیاء دم و یا موارد دیگر خانوادگی دارید میتوانید لینک زیر را مطالعه فرمایید:
پرداخت دیه از بیت المال در صورت تصادف غیرعمد
درصورتیکه حادثه ای مانند تصادف اتفاق بیفتد که منجر به فوت غیرعمدی میشود و شخص متوفی شناسایی میشود و اولیای دم نیز شناسایی میشود ولی شخص متهم شناسایی نمیشود در اینجا دادیار رسیدگی میکند و درصورتیکه مشخص شد که مقصر حادثه قابل شناسایی نیست بنابراین از دادگاه درخواست میکند که طبق ماده 255 ق.م.ا دیه از بیتالمال پرداخت شود.
نحوه وصول دیه از بیت المال
نحوه وصول دیه از بیت المال در صورتی که اولیاء دم یا مجنی علیه به عنوان خواهان، دعوای حقوقی مطرح نمایند در این صورت برای صدور حکم از دادگاه حقوقی تقدیم دادخواست با کلیه شرایط مقرر در قانون لازم است و دادخواست باید به به دادگستری ارائه شود.
و در صورتی دیگر هنگام مطالبه دیه توسط شاکی یا اولیاء دم از بیت المال، پرونده کیفری بدون صدور قرار مجرمیت و کیفرخواست به دادگاه عمومی جزایی ارجاع داده می شود و دادگاه با بررسی موضوع و شناخت و تشخیص شرایط قانونی، نسبت به صدور حکم مبنی بر پرداخت دیه از بیت المال اقدام می کند.
چه مدارکی برای وصول دیه از بیت المال لازم است؟
برای تکمیل تر شدن فرایند اداری و قانونی چه مدارکی برای وصول دیه از بیت المال لازم است؟ مدارک لازم به شرح ذیل است:
-
ارائه نامه گواهی انحصار وراثت
-
تصویر نظریه پزشکی قانونی
-
تصویر گزارش مرجع انتظامی
-
ارائه تصویر دادنامه
مدت زمان پرداخت دیه از بیت المال
درصورت پیشروی امور و روند اداری پرونده مدت زمان پرداخت دیه از بیت المال به چه صورت خواهد بود؟ بسته به شرایط پرونده ی شما و نحوه ی پیشروی آنها زمان پرداخت متغییر خواهد بود از یک سال قمری تا سه سال قمری در ادامه یک لیست از مهلت پرداخت موارد مختلف را میتوانید مطالعه کنید.:
-
مهلت پرداخت دیه در جرائم عمدی یک سال قمری تعیین شده است
-
مهلت پرداخت دیه، در جرائم شبه عمد دو سال قمری میباشد
-
مهلت پرداخت دیه در جرائم خطای محض سه سال قمری میباشد
-
در مواد توافقی؛ باید دو طرف درمورد زمان پرداخت دیه توافق کنند، یا اینکه باید یک سال پس از زمان توافق دیه پرداخت گردد.
نمونه فرم دادخواست پرداخت دیه توسط بیت المال
دادخواست دیه متنی است که بصورت قانونی و متناسب با موضوع موکل تنظیم و نوشته میشود احتمالا نیاز به یک فرم رسمی دادخواست پرداخت دیه توسط بیت المال دارید یا صرفا جهت مظالعه؛ در ادامه فایلی بصورت پی دی اف برای دانلود تهیه کردیم؛ که میتوانید بصورت رایگان دانلود کنید.:
دانلود فرم دادخواست پرداخت دیه توسط بیت المال
نمونه رای پرذاخت دیه از بیت المال
متن زیر یک نمونه رای پرداخت دیه از بیت المال است که صرفا جهت مطالعه و درک کلی تعبیه شده است:
در خصوص تقاضای اولیاء دم متوفی … فرزند … بنام … فرزند … دایر بر پرداخت دیه از بیت المال مستند ماده 255 قانون مجازات اسلامی دادگاه با توجه به محتویات و مندرجات پرونده و گزارش اولیه مراجع انتظامی مندرج در صفحه 4 پرونده مبنی بر وقوع یک فقره قتل غیر عمدی متوفی ناشی از بی احتیاطی در امر رانندگی توسط راننده متواری و نظریه پزشکی محترم قانونی که علت تامه تصادف فوت را متلاشی شدن جسد در اثر اصابت جسم سخت تعیین نموده است و تحقیقات معموله و با عنایت به اینکه جسد متوفی در شارع عام پیدا شده و قرائن ظنی برای دادگاه در قتل متوفی به شخص یا جماعتی محرز نشده و علی رغم دستورات مکرر راننده متواری شناسایی نشده و مجهول الهویه می باشد.
و به لحاظ هدر نرفتن خون مسلمان و عدم شناسایی مسئول حادثه و فرار نمودن مشارالیه از صحنه تصادف و احراز قتل متوفی ناشی از تصادف رانندگی حسب قرائن و امارات و اوضاع و احوال موجود در پرونده علی هذا دادگاه با توجه به مراتب معنونه و مستند مواد 255 و 297 و با رعایت ماده 10 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت دارندگان وسایل نقلیه موتوری و زمینی در مقابل اشخاص ثالث مصوب 16/4/87 حکم به پرداخت دیه از بیت المال از محل صندوق خسارت های بدنی در حق اولیاء دم متوفی پس از ارائه گواهی انحصار وراثت صادر و اعلام می نماید.
رای صادره حضوری و ظرف مهلت بیست روز قابل اعتراض در محاکم محترم تجدید نظر استان تهران است.
درصورتی که تمامی موارد ذکر شده را به دقت مطالعه فرمودید، و نسبت به رای صادره و حکم اخذ شده اعتراض دارید میتوانید به مطالعه مطلب زیر بپردازید:
همچنین اگر نیاز فوری به ارتباط و مشاوره با بهترین وکیل کیفری در تهران را دارید میتوانید با شماره ی زیر تماس حاصل فرمایید:
شماره تماس دفتر: 02144141581
