در دنیای امروز، با گسترش استفاده از اینترنت و فضای مجازی، دامنه ارتکاب جرایم نیز به این حوزه گسترش یافته و این امر منجر به بهرهگیری از اینترنت توسط افراد مجرم به عنوان بستری برای اعمال مجرمانه شده است. به همین دلیل، قانون گذار مسئله ارتکاب جرم در اینترنت را مورد توجه قرار داده و با تصویب یک قانون ویژه مربوط به این جرایم، برای آن ها مجازات های خاصی در نظر گرفته است.
کلاهبرداری اینترنتی چیست؟
اگر نگاهی به معنای کلاهبرداری در لفظ سنتی آن بیندازیم، متوجه می شویم که کلاهبرداری به معنی استفاده فرد کلاهبردار از روشها و ابزارهایی است که دارنده اموال منقول و غیرمنقول یا اسنادی همچون چک، قبض، سند و سفته را با آنها فریب می دهد و سپس این اموال را به صورت غیر قانونی تصاحب کرده و مورد استفاده قرار می دهد.
اما بیایید بستر کلاهبرداری را تغییر دهیم و فضای مجازی را جایگزین کنیم که بدون مرزهای جغرافیایی و زمانی به افراد مختلف اجازه فعالیت می دهد. در این حالت، حملات سایبری، دزدی از حساب های بانکی، حک شدن حساب های کاربری و اطلاعات شخصی شبکه های اجتماعی و فیشینگ به وقوع می پیوندند. به عبارت دیگر، فضای آنلاین محل رخ دادن کلاهبرداری اینترنتی است، در حالی که ردیابی فرد مجرم کاری چند برابر دشوارتر و پیگیری شکایت برای کلاهبرداری سخت و حتی گاهی غیرممکن خواهد بود.
انواع روشهای کلاهبرداری اینترنتی
آگاهی از روشهای کلاهبرداری امری حیاتی است تا افراد بتوانند اقدامات احتیاطی لازم را انجام داده و از جلوگیری از تقلب های مختلف بهرهمند شوند. شناختن نوع کلاهبرداری که امکان ایجاد حملات تقلبی را دارد، ابزاری قدرتمند برای حفاظت از اطلاعات شخصی و مالی ماست. روش های کلاهبرداری شامل جعل هویت یا فیشینگ، هک حساب کاربری و استفاده از نرم افزارهای مخرب می شوند.
- فیشینگ (Phishing): در این روش، مهاجمان با ارسال ایمیل یا پیام متنی به شما، به نام یک سازمان معتبر ظاهر می شوند و شما را به صفحهای که شباهت زیادی به سایت واقعی دارد هدایت می کنند. در این صفحه، اطلاعات شما جمع آوری می شود. این روش بسیار متداول و خطرناک است و توصیه می شود که کاربران همیشه اطمینان حاصل کنند که از لینک ها و صفحات واقعی استفاده می کنند. یکی از فیشینگ های بسیار رایج، اس ام اس های جعلی سامانه ثنا است که فرد با کلیک روی لینک، اطلاعات حساب خود را در اختیار کلاهبرداران قرار می دهد.
- نفوذ به حساب کاربری (Account Hacking): در این روش، مهاجمان تلاش می کنند کلمه عبور یا حساب کاربری شما را هک کنند. با استفاده از تکنیک های هک و بررسی مشخصات شما، می توانند به حساب شما دسترسی یابند و از آن برای انجام فعالیت های کلاهبرداری استفاده کنند.
- بدافزار (Malware): این روش به نرم افزارهای مخرب اطلاق می شود که روی سیستم شما نصب می شوند و به اطلاعات شخصی و مالی شما دسترسی م ییابند. این نرمافزارها می توانند از طریق ایمیل، بدافزارها و حتی وبسایت های خاص به سیستم شما نفوذ کنند.
به منظور مقابله با این تهدیدات، افراد باید آگاهی کافی از این روش ها داشته باشند و از ابزارها و راهکارهای امنیتی استفاده کنند تا از کلاهبرداری اینترنتی در امان باشند.
مجازات برای کلاهبرداری اینترنتی
در سال ۱۳۸۸، پس از برگزاری جلسات متعدد برای بررسی جرم کلاهبرداری اینترنتی، تغییرات و اصلاحاتی در قانون جرایم رایانهای اعمال شد و ماده ۱۳ این قانون به تصویب رسید.
بنابراین، طبق ماده ۱۳ قانون جرایم رایانهای، اگر فردی به صورت غیرمجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی برای وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن پیام ها یا مختل کردن سامانه، وجه، مال، منفعت، خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری استفاده کند، علاوه بر برگرداندن مال به صاحب آن، به حبس از ۱ تا ۵ سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یکصد میلیون (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
قانون جدید مجازات برای کلاهبرداری اینترنتی
با توجه به ورود اینترنت به تمام حوزه های زندگی تجاری و کاری، بررسی هایی در زمینه های مختلف انجام شده و در ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی به این موضوع پرداخته شده است. بر اساس این ماده، اگر فرد در زمان انجام مبادلات الکترونیکی با سوء استفاده و یا استفاده غیرمجاز از پیام ها، برنامه ها، سیستم های رایانهای در دسترس و وسایل ارتباط از راه دور دیگران را گمراه کند یا با ورود، پاک کردن، توقف پیام، مداخله در عملکرد برنامه یا سیستم رایانهای در کار سیستم های پردازش خودکار و نظایر آن اختلال ایجاد کند، به کلاهبرداری اینترنتی متهم می شود.
پس از آن، اگر به منظور کسب وجوه اموال یا امتیازات مالی به دست آورد و اموال دیگران را تصاحب کند، به عنوان مجرم شناخته می شود. مجازات برای کلاهبرداری اینترنتی به این صورت است که علاوه بر برگرداندن مال به صاحبان اموال، به حبس از ۱ تا ۳ سال و پرداخت جزای نقدی مشخصی محکوم خواهد شد.
مرجع و نحوه ثبت شکایت از کلاهبرداری اینترنتی
اولین کاری که در مواجهه با کلاهبرداری رایانه ای باید انجام داد، مراجعه به دادسرای جرائم رایانه ای است. این دادسرا وظیفه رسیدگی به جرائمی که در فضای مجازی و رایانه اتفاق می افتد را بر عهده دارد. بعد از تشکیل پرونده و آغاز رسیدگی، دادسرا برای بررسی بیشتر موضوع آن را به پلیس فتا ارجاع می دهد.
پلیس فتا وظیفه تامین امنیت و مقابله با جرائمی مانند کلاهبرداری های اینترنتی، جعل داده ها و عناوین، سرقت اطلاعات، تجاوز به حریم خصوصی اشخاص و گروه ها، هک و نفوذ به سامانه های رایانه ای و اینترنتی، هرزه نگاری، و جرایم اخلاقی و برخی از جرایم سازمان یافته اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی را بر عهده دارد.
همچنین، راهکار ساده تری برای شکایت از کلاهبرداری اینترنتی وجود دارد. در صورت وقوع جرمی علیه شما در فضای مجازی، میتوانید به سایت اینترنتی پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) مراجعه کرده و روی آیکون ارتباطات مردمی کلیک کنید. در این بخش، مشخصات، نشانی، و شماره شما ثبت می شود و پلیس فتا در اولین فرصت با شما تماس می گیرد و موضوع را پیگیری می کند. همچنین، می توانید به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و از این طریق شکایت خود را تنظیم کنید.
همچنین، در صورتی که فروشگاه اینترنتی اقدام به دریافت وجه از خریداران و عدم تحویل کالا یا تحویل کالای معیوب نموده، ولی شرایط وقوع جرم کلاهبرداری فراهم نباشد، امکان پیگیری شکایت از طریق سامانه نماد اعتماد الکترونیکی enamad.ir نیز وجود خواهد داشت.
مدارک لازم برای شکایت از کلاهبرداری اینترنتی
برای ایجاد شکایت در مورد کلاهبرداری اینترنتی، شما باید مدارک زیر را همراه داشته باشید:
- ثبت نام در سامانه ثنا: ابتدا باید در سامانه ثنا، که یک پلتفرم رسمی برای ثبت شکایات است، ثبت نام کنید و سپس احراز هویت ثنا را به صورت غیرحضوری یا حضوری انجام دهید. برای احراز هویت غیرحضوری، می توانید از پلتفرم یوآیدی استفاده کنید تا در سریعترین زمان ممکن (کمتر از ۵ دقیقه) و با کمترین خطا احراز هویت خود را انجام دهید.
- مدارک شناسایی: ارائه مدارک شناسایی مانند کارت ملی یا شناسنامه امری ضروری است تا هویت شاکی تایید شود و فرآیند شکایت به درستی پیش برود.
- مدارک مربوط به کلاهبرداری: همراه آوردن مدارک مربوط به کلاهبرداری، مانند رسیدهای پرداخت، اسناد و سندهای مرتبط با فعالیت های کلاهبرداران، از جمله مدارک لازم برای شکایت از کلاهبرداری اینترنتی است.
- شهود یا مطالعات: در صورت داشتن شهود یا مطالعاتی که از وقوع کلاهبرداری باخبرند، حتماً آن ها را همراه بیاورید.
بدون نظر