برای مطالبه وجه چک از طريق دادسرا یا دادگاه یل اجرای ثبت اقدام میگردد.
توصیه ما به شما این است که قبل از هر اقدام جهت تشخیص و انتخاب کوتاهترین راه و بهترین راه وصول چک با یک وکیل باتجربه درزمینهٔ اسناد تجاری و وصول مطالبات مشورت نمایید. نتایج مختلفی که از این سهراه حاصل میشود عبارت است از توقیف اموال -ممنوعالخروجی – صدور حکم جلب سیار -صدور حکم محکومیت -ممنوعیت از داشتن دستهچک میباشد
۱- برگشت زدن چک
بدوا صاحب چک به بانک مراجعه و در صورت عدم موجودی یا کسر موجودی اقدام به اخذ گواهی عدم پرداخت یا به عبارتی برگشت زدن چک مینماید که این مورد اولین اقدام برای شروع مراحل شکایت کیفری چک برگشتی است.
ذکر این مهم ضروری است که کسی که چک را برگشت میزند ذینفع چک محسوب شده و میتواند شکایت کند و نیز همانجایی که چک برگشتخورده محل وقوع جرم و ملاک تعیین و تشخیص دادسرای صالح برای شروع شکایت کیفری چک بلامحل است.
۲- چه مواقعی چک برگشت میخورد
یک چک ممکن است به دلایل مختلف و متعددی برگشت بخورد ازجمله اینکه:الف – کسر یا عدم موجودی ب – مغایرت امضاء ج – قلمخوردگی د – مسدودی حساب
۳-نحوه شکایت کیفری چک بلامحل در دادسرا
در این نوع دعوا شاکی ابتدا باید شکوائیهای تنظیم و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک به دادسرای عمومی و انقلاب ارائه کند.
مطابق رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور در مورد سیستم یکپارچه بانکها که امکان مطالبه علاوه بر شعبه افتتاح حساب در سایر شعب نیز وجود دارد، دارنده میتواند در هر شعبه که مراجعه نموده و گواهی عدم پرداخت صادر نموده در محل برگشت چک نیز طرح دعوی نماید.
١-٣طی مراحل تحقیق و تعقیب جرم
جرم صدور چک بلامحل مانند سایر جرائم عمومی دارای یک مرحله تحقیق و تعقیب در دادسرا است که با طرح شکایت آغاز میشود که پس از بررسی مقام قضایی میتواند قرار جلب به دادرسی ، قرار منع تعقیب یا موقوفی تعقیب باشد.
٢-٣رسیدگی در دادگاه کیفری
درصورتیکه نظر قاضی دادسرا ، مجرمیت یا جلب به دادسی باشد پرونده برای تشخیص رسیدگی و ورود در ماهیت و تعیین میزان مجازات به دادگاه کیفری ارسال خواهد شد. درصورتیکه منع تعقیب یا موقوفی تعقیب هم صادر شود با اعتراض بهقرار نیز به دادگاه کیفری ارسال میشود
٣-٣پرداخت وجه چک قبل از شکایت کیفری
اگر صادرکننده چک، قبل از تاریخ شکایت کیفری وجه چک را نقداً به دارنده آن پرداخته یا با موافقت شاکی خصوصی ترتیبی برای پرداخت آن داده باشد یا موجبات پرداخت آن را در بانک محالعلیه فراهم نماید، قابلتعقیب کیفری نیست. نکته -در این صورت باید بانک تا میزان وجه چک، حساب صادرکننده را مسدود نماید و بهمحض مراجعه دارنده و تسلیم چک وجه آن را باید به دارنده بپردازد. نکته – هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود، مبادرت به صدور چک نماید، عمل وی در حکم صدور چک بلامحل خواهد بود و به حداکثر مجازات مقرر برای این جرم محکوم خواهد شد و مجازات تعیینشده غیرقابل تعلیق است.
٤-٣انتقال چک بعد از شکایت کیفری
اگر بعد از شکایت کیفری، شاکی چک را به دیگری انتقال دهد یا حقوق خود را نسبت به چک به هر نحو به دیگری واگذار نماید، تعقیب کیفری موقوف خواهد شد. و صرفاً دعوی از طریق حقوقی قابلپیگیری خواهد بود
٥-٣ گذشت شاکی قبل از صدور حکم قطعی
هرگاه قبل از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت نماید و یا اینکه متهم وجه چک و خسارات تأخیر تأدیه را نقداً به دارنده آن پرداخت کند یا موجبات پرداخت وجه چک را فراهم کند یا در صندوق دادگستری یا اجرای ثبت تودیع نماید، مرجع رسیدگی قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد کرد.
٦-٣گذشت شاکی پس از صدور حکم قطعی
هرگاه بعد از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند و یا اینکه محکومعلیه به ترتیب فوق موجبات پرداخت وجه چک و خسارات تأخیر تأدیه و سایر خسارات مندرج در حکم را فراهم کند، اجرای حکم موقوف میشود و محکومعلیه فقط ملزم به پرداخت مبلغی معادل یکسوم جزای نقدی مقرر در حکم خواهد بود که به دستور دادستان به نفع دولت وصول خواهد شد.
٧-٣ اقدامات لازم در صورت مفقود یا مجعول یا سرقتی بودن چک
صادرکننده چک یا ذینفع یا قائممقام آنها با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعلشده و یا از طریق کلاهبرداری یا خیانتدرامانت یا جرائم دیگری تحصیل گردیده، میتواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک دهد. در این صورت بانک پس از احراز هویت دستوردهنده، از پرداخت وجه آن خودداری خواهد کرد و در صورت ارائه چک، بانک گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت اعلامشده به بانک صادر و تقسیم مینماید.
و اما دستوردهنده یا صادرکننده مکلف است پس از اعلام به بانک، شکایت خود را به مراجع قضایی تقدیم و حداکثر ظرف یک هفته گواهی شکایت خود را به بانک تسلیم نماید. در غیر این صورت پس از انقضا مدت مذکور، بانک از محل موجودی به تقاضای دارنده چک، وجه آن را پرداخت میکند.
دارنده چک میتواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده شکایت کند و هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداختشده ثابت گردد، دستوردهنده علاوه بر مجازات مقرر برای جرم صدور چک بلامحل، به پرداخت کلیه خسارات وارده بر دارنده چک محکوم خواهد شد.
٨-٣ امکان دستور عدم پرداخت چکهای تضمینی و مسافرتی
وجه چکهای تضمینی و مسافرتی را نمیتوان توقیف کرد مگر آنکه بانک صادرکننده نسبت به آن ادعای جعل نماید. در این مورد نیز حق دارنده چک راجع به شکایت به مراجع قضایی محفوظ خواهد بود.
٩-٣دادخواست مطالبه وجه چک ضمن شکایت کیفری
توجه داشته باشید که طرح شکایت کیفری صدور چک بلامحل شما را به وجه چکتان نمیرساند ؛ آنچه شکایت کیفری و اعلامجرم در صورت موفقیت در پی خواهد داشت ، مجازات صادرکننده است.اما اگر شما هم مجازات را بخواهید و هم وجه چکتان را، لازم است بهطور جداگانه یا پس از صدور قرار مجرمیت و ارسال آن به دادگاه کیفری اقدام به تقدیم دادخواست مطالبه وجه چک بنمایید.
٤- نحوه تقديم دادخواست حقوقی مطالبه وجه چک
در شکایت حقوقی وجه چک (دادخواست حقوقی چک) دارنده با مراجعه به دادگاه حقوقی و تقدیم دادخواست ضمن مطالبه وجه چک میتواند تقاضای صدور قرار تأمین خواسته و توقیف اموال بنماید.منحیثالمجموع کاملترین و بهترین راه مطالبه وجه چک همین است چراکه تمامی اقدامات و الزامات در قالب شکایت حقوقی قابلاعمال است مثل توقیف اموال، حکم جلب و ممنوعالخروجی. نکته – در اقدام حقوقی مطالبه وجه چک دارنده برای اینکه بتواند بدون هیچ هزینه، سپرده و خسارت احتمالی ( ماده ١٠٧ قانون آیین دادرسی مدنی) توقیف اموال بگیرید باید ظرف مدت ١٥ روز از تاریخ چک آن را برگشت زده باشد در غیر اینصورت باید مبلغی به تشخیص دادگاه را در صندوق دادگستری سپرده نماید. (معمولاً ١٠الي٢٠ درصد از مبلغ چک). ذكر اين مهم ضروری است که ضمن شکایت کیفری و پسازاینکه دادسرا رسیدگی اولیه را انجام داد و پرونده به دادگاه کیفری رفت صادرکننده میتواند دادخواست حقوقی مطالبه وجه چک هم بدهد. پس شکایت حقوقی و کیفری باهم قابلجمعاند.
۵-درخواست صدور اجراییه از طریق اجرائیات ثبت
درخواست صدور اجرائیه در اداره اجرای ثبت راه دیگری برای مطالبه وجه چک است و زمانی مناسب است که دارنده بخواهد اموالی را از صادرکننده توقیف نموده و وی را برای مدت طولانی ممنوعالخروج نماید.نکته – درخواست صدور اجرائیه برای چک ازاینجهت که هزینهای ندارد و خیلی زود به نتیجه میرسد و امکان توقیف اموال صادرکننده چک ضمن آن وجود دارد، اقدام مناسبی است. ولی در این نوع شکایت دارنده بههیچوجه نمیتواند دستور جلب (حکم جلب) بگیرد.
اقدامات دارنده چک در قالب درخواست صدور اجرائیه
1- توقیف اموال غیرمنقول مانند ملک، آپارتمان و زمین.
2- توقیف اموال منقول مانند خودرو و اسباب و اثاثیه.
3- توقیف حسابهای بانکی
4- درخواست ممنوعالخروجی بدهکار
۶-درخواست صدور اجراییه از دادگاه حقوقی عمومی طبق قانون جدید چک
در حال حاضر و با قانونگذاری فعلی و با الزام قانونگذار بهضرورت دریافت و صدور چکهای صیادی، در خصوص این قبیل چکها برای شکایت حقوقی مراجعه به دادگاه عمومی ضرورت ندارد و دارنده چک میتواند تقاضای صدور اجراییه را مطرح و پرونده خارج از نوبت بررسی و اجراییه صادر میگردد و بلافاصله پرونده به اجرای احکام ارسال میشود
نکته مهم اینکه در مورد جکهای جدید باید پس از طی مراحل اجرا متعاقباً خسارت تأخیر تادیه مطرح گردد
نکته دیگر اینکه وجود چک در دست صادرکننده، دلیل پرداخت وجه آن و انصراف شاکی از شکایت است مگر آنکه خلاف آن ثابت شود.
درهرحال قبل از هر اقدامی توصیه میشود جهت انتخاب و تشخیص بهترین راه برای مطالبه وجه چک با یک وکیل متخصص چک مشورت نموده و در صورت امکان پیگیری دعوای خود را به وی بسپارید.
راههای ارتباط و مشاوره با وکیل متخصص درزمینهٔ چک و اسناد تجاری
شماره تماس دفتر: 02144141581
